“Ceci n”est pas une pipe”, (”din mhux pipa”) kienu l-kliem ta’ l-artist famuÿ Rene’ Magritte, f’pittura taœt stampa ta’ pipa. Gœal bidu wieœed jaœseb li hemm kontradizzjoni, iÿda fil-verità stampa ta’ pipa mhijix pipa. Iÿda dawn l-illuzjonijiet gœalkhemm zbieœ fl-arti, m’gœandomx ikollhom post fil-politika.

Nhar it-18 t’Ottubru l-kbarat ta l-UE œadu l-kostutuzzjoni li gœalijom kienu vvuttaw konta il-popli Françiÿi u Olandiÿi fl-2005, œawdu xi affarijiet minnha, u ppresentawhom bœala t-Trattat ta’ Lisbona. Li kif qal l-ekonomista John Berkley qed jgœidulna fi kliem litotuÿ “Ceci n”est pas une constitution” - “Din mhux kostutuzzjoni“.

Gœalkemm œafna istituzzjonijiet u partiti fl-UE qegœdin jaœslu jdejhom minn reazjonijiet fuq is-suææett. L-UE u gvernijiet varji fl-Ewropa u xi partiti politiçi qed jipprovaw iwaqqfu dibattitu demokratiku dwar it-trattat ta’ l-UE.

Dan qiegœed isir f’Malta wkoll, iÿda apparantament l-uniku suææett li qiegœed jingœata importanza mill-forzi istituzzjonalizzati hu s-siææu ÿejjed li Malta se jkollha fil-Parlament Ewropew.

Irrispettivament mill-poÿizzjoni li wieœed ikollu dwar it-trattat, l-istess trattat jeœtieæ approvazzjoni demokratika jekk gœandu jkun politikament leæittimu. Fl-istess œin, gœandna ngœarfu li dan it-trattat gœandu bosta poÿizzjonijiet neo-liberali.

Li dawn ta’ l-aœœar iwasslu gœal iktar inugwaljanza u jnaqqsu œafna gwadanji li gœamlu l-œaddiema u l-popli, permezz ta’ iktar liberalizzazzjoni; permezz ta’ politika monetarja li tpoææi l-kompetizzjoni qabel kollox gœad-detriment tat-tkabbir u l-œolqien tax-xogœol. It-trattat jisœaq ukoll li gœandu jkun hemm “suppressjoni progressiva ta’ kull restrizzjoni gœall-kummerç internazzjonali u gœall-investiment barrani dirett”.

Jafferma li l-Bank Çentrali Ewropw gœandu d-dmir waœdieni li jraÿÿan l-inflazzjoni. Ta’ min jinnota li l- Federal Reserve Board ta’ l-Istati Uniti ta’ l-Amerika ma jmurx daqshekk fl-estrem, gœax wieœed mill-gœanijiet tiegœu hu li jkun hemm xogœol gœal kulœadd. Barra minn hekk, it-Trattat jagœti saœœa lill-Kummissjoni Ewropeja (li m’hijiex eletta), li ææiegœel il-privatizzazzjoni u l-ÿmantellar ta’ servizzi pubbliçi.

Dan it-trattat imur kontra wkoll il-œsibijiet tad-dikjarazzjoni ta’ Laeken ta’ 2001, fost dawn hemm il-poter lura gœall-istati membri ta’ l-Unjoni Ewropea, u iktar intelliæibbilità gœall-votanti.

Id-dritt li kull poplu jsemma leœnu dwar trattat li se ikollu konsegwenzi daqshekk profondi gœall-preÿent u gœall-futur ta’ kull pajjiÿ u ta’ l-Ewropa u l-barra minnhu gœandu jiæi garantit, permezz ta’ dibattitu demokratiku wiesgœa u permezz tal-verdett tal-poplu.

andre.damato@gmail.com